Η ποιότητα του αέρα στα Ιωάννινα παραμένει ένα από τα πιο πιεστικά περιβαλλοντικά ζητήματα της πόλης. Οι πρόσφατες μετρήσεις δείχνουν ότι τα αιωρούμενα σωματίδια ξεπερνούν συχνά τα όρια ασφαλείας, ενώ η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για την ποιότητα του αέρα αναμένεται να επιβάλει αυστηρότερες προδιαγραφές. Το ερώτημα για τους κατοίκους είναι διπλό: τι αλλάζει πρακτικά και πώς μπορούν να ελέγχουν καθημερινά τις συγκεντρώσεις.
Οι μετρήσεις που ανησυχούν
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Ύπαιθρος Χώρα τον Ιανουάριο του 2026, τα Ιωάννινα βρίσκονται στο 10% των πιο επιβαρυμένων πόλεων της Ευρώπης ως προς την ποιότητα του αέρα. Η πόλη καταλαμβάνει την 754η θέση ανάμεσα σε 761 ευρωπαϊκές πόλεις με βάση τη μέση ετήσια συγκέντρωση PM2.5 στα 23,5 μg/m3. Ενδεικτικά, η Αθήνα βρίσκεται στην 745η, η Θεσσαλονίκη στην 729η και η Λάρισα στην 726η θέση.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα από την έκθεση της IQAir για το 2025, την οποία επικαλείται βουλευτής Ιωαννίνων σε κοινοβουλευτική ερώτηση: τα Ιωάννινα συγκαταλέγονται στο 8% των πόλεων παγκοσμίως με τη χειρότερη ποιότητα αέρα, με μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις PM2.5 που είναι 4,3 φορές υψηλότερες από την κατευθυντήρια τιμή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Σε ημερήσιο επίπεδο, η συγκέντρωση PM10 έφτασε στις 28 Δεκεμβρίου 2025 σε μέση τιμή 75 μg/m3, με ιδιαίτερα υψηλές τιμές τις βραδινές ώρες.
Τι φέρνει η νέα ευρωπαϊκή οδηγία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει νέα οδηγία για την ποιότητα του αέρα, η οποία πρόκειται να ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο. Στα διαθέσιμα τοπικά δεδομένα δεν δημοσιεύονται οι ακριβείς νέες οριακές τιμές, αλλά είναι σαφές ότι θα είναι αυστηρότερες για τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 και PM10, καθώς και για το διοξείδιο του αζώτου. Οι υφιστάμενες βραχυπρόθεσμες συστάσεις, όπως αυτές που εκδόθηκαν πρόσφατα από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενδέχεται να επικαιροποιηθούν ώστε να ανταποκρίνονται στα νέα όρια.
Παράλληλα, οι υπουργικές αποφάσεις του 2013 και του 2014 προβλέπουν οικονομικές ελαφρύνσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις περιόδους αιθαλομίχλης. Η πρόσφατη κοινοβουλευτική ερώτηση ζητά να αποσαφηνιστεί αν έχουν εξασφαλιστεί πόροι για το 2026 και το 2027 και να εκσυγχρονιστεί το θεσμικό πλαίσιο, ώστε τα μέτρα να ενεργοποιούνται αυτόματα με βάση τις μετρήσεις PM10 και PM2.5.
Τι συνιστάται για τους κατοίκους
Οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν εκδώσει συστάσεις για την προστασία της δημόσιας υγείας. Άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, καρδιοπαθείς, παιδιά και άτομα άνω των 65 ετών καλούνται να περιορίσουν τη σωματική άσκηση και τον χρόνο παραμονής σε εξωτερικούς χώρους. Στον γενικό πληθυσμό συνιστάται να περιορίσει τη σωματική άσκηση, ιδιαίτερα αν εμφανίζει ενόχληση στα μάτια, βήχα, ρινική συμφόρηση ή ενόχληση στον λαιμό. Επίσης, συνιστάται η αποφυγή χρήσης τζακιών, θερμαστρών στερεών καυσίμων και θερμαστρών βιομάζας, όταν οι συγκεντρώσεις είναι αυξημένες.
Παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο
Για να ελέγχετε καθημερινά την ποιότητα του αέρα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον συμμετοχικό χάρτη αέρα και θορύβου των Ιωαννίνων που βασίζεται σε αισθητήρες Smart Citizen. Ο χάρτης δείχνει κύκλους σε διάφορα σημεία της πόλης και επιτρέπει την επιλογή ανάμεσα σε PM1, PM2.5, PM10 και θόρυβο. Για τα PM2.5, το πράσινο χρώμα αντιστοιχεί σε τιμές κάτω από 10 μg/m3, το πορτοκαλί σε 10–25 μg/m3 και το κόκκινο σε τιμές πάνω από 25 μg/m3. Η μέση τιμή αφορά την τελευταία ώρα, προσφέροντας έτσι μια άμεση εικόνα της τρέχουσας κατάστασης.
Οργανώστε την εβδομάδα σας
Για να σημειώσετε την προθεσμία ενσωμάτωσης ή να παρακολουθείτε τις ημέρες με υψηλή ρύπανση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα δανόφωνο ημερολόγιο εβδομάδων. Το Uge Kalender δείχνει τον τρέχοντα αριθμό εβδομάδας κατά ISO και προσφέρει εκτυπώσιμες προβολές, αν και το περιεχόμενό του είναι στα δανικά.
Το πρακτικό συμπέρασμα
Οι κάτοικοι των Ιωαννίνων έχουν λόγους να παρακολουθούν καθημερινά την ποιότητα του αέρα. Με τις νέες ευρωπαϊκές προδιαγραφές να πλησιάζουν, η έγκαιρη ενημέρωση και η τήρηση των συστάσεων αποτελούν το πιο άμεσο μέτρο αυτοπροστασίας.
