Η ποιότητα του αέρα στα Ιωάννινα αλλάζει από εβδομάδα σε εβδομάδα, ανάλογα με τη θέρμανση, την κυκλοφορία και τις μετεωρολογικές συνθήκες. Για να γνωρίζετε πότε αξίζει να περιορίσετε την έντονη εξωτερική άσκηση, χρειάζεται να παρακολουθείτε τις τοπικές μετρήσεις PM2.5 και PM10 και να τις ομαδοποιείτε με συνέπεια. Αυτός ο οδηγός εξηγεί πώς να διαβάζετε τα διαθέσιμα δεδομένα στα Ιωάννινα και πώς να τα αντιστοιχίζετε με τον αριθμό εβδομάδας ISO.
Τι δείχνουν οι συμμετοχικοί αισθητήρες στα Ιωάννινα
Στον χάρτη «Ioannina Air & Noise» που φιλοξενείται στον ιστότοπο των Κοινών Ιωαννίνων εμφανίζονται μετρήσεις από συμμετοχικούς αισθητήρες Smart Citizen. Μπορείτε να επιλέξετε ανάμεσα σε PM1, PM2.5, PM10 και θόρυβο σε dBA. Για τα PM2.5, το χρώμα κάθε κύκλου αντιστοιχεί στη μέση τιμή της τελευταίας ώρας: πράσινο για τιμές κάτω από 10 μg/m³, πορτοκαλί για τιμές από 10 έως 25 μg/m³ και κόκκινο για τιμές πάνω από 25 μg/m³. Το γκρι σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πρόσφατα δεδομένα σωματιδίων το τελευταίο 60λεπτο. Ο χάρτης είναι χρήσιμος για άμεση εικόνα, αλλά για συγκρίσεις από εβδομάδα σε εβδομάδα χρειάζεται να κρατάτε δικές σας σημειώσεις ή να βασίζεστε σε επίσημες ανακοινώσεις.
Τι καταγράφουν τα επίσημα στοιχεία για την πόλη
Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος που δημοσιεύθηκαν τον Ιούλιο του 2025, τα Ιωάννινα βρίσκονται στο 10% των πιο επιβαρυμένων πόλεων της Ευρώπης ως προς την ποιότητα του αέρα. Η πόλη, με πληθυσμό περίπου 80.000 κατοίκους, καταλαμβάνει την 754η θέση ανάμεσα σε 761 πόλεις. Η μέση συγκέντρωση λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων εκεί φτάνει τα 23,5 μg/m³. Ενδεικτικά, η Αθήνα βρίσκεται στην 745η θέση, η Θεσσαλονίκη στην 729η και η Λάρισα στην 726η.
Τον Δεκέμβριο του 2025, σύμφωνα με τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Ηπείρου, ο σταθμός μέτρησης κατέγραψε για τα αιωρούμενα σωματίδια PM10 μέση ημερήσια τιμή 75 μg/m³ την Κυριακή 28/12/2025, με ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις τις βραδινές ώρες.
Τα όρια που έχουν σημασία για την υγεία
Τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 έχουν διάμετρο μικρότερη από 2,5 μικρόμετρα, περίπου όσο ένα βακτήριο. Μια ανθρώπινη τρίχα έχει διάμετρο περίπου 100 μικρόμετρα, δηλαδή είναι πολύ μεγαλύτερη. Τα σωματίδια αυτά μπορούν να εισέλθουν στους πνεύμονες και ακόμη και στο αίμα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ασφαλή μέση ετήσια συγκέντρωση μόλις 5 μg/m³, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει ως όριο τα 25 μg/m³. Σύμφωνα με το ΠΑΚΟΕ, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκτιμά ότι τα PM2.5 ευθύνονται για περίπου 300.000 πρόωρους θανάτους ετησίως στην Ευρώπη. Αυτό εξηγεί γιατί μια μέση τιμή όπως αυτή των Ιωαννίνων, στα 23,5 μg/m³, μπορεί να παραμένει κάτω από το ευρωπαϊκό όριο αλλά να απέχει πολύ από την κατευθυντήρια τιμή του ΠΟΥ.
Πώς να βρείτε τον αριθμό εβδομάδας ISO
Για να συγκρίνετε τις μετρήσεις με συνέπεια, είναι χρήσιμο να ομαδοποιείτε τις τιμές ανά εβδομάδα ISO, η οποία αρχίζει πάντα Δευτέρα. Ένας απλός τρόπος είναι να χρησιμοποιήσετε τον δανικό ιστότοπο Uge Kalender, ο οποίος εμφανίζει τον τρέχοντα αριθμό εβδομάδας, τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης της τρέχουσας εβδομάδας και ένα εκτυπώσιμο ετήσιο ημερολόγιο. Ο ιστότοπος είναι στα δανικά, αλλά οι αριθμοί εβδομάδας και οι ημερομηνίες διαβάζονται εύκολα. Σημειώνοντας κάθε εβδομάδα τις μέγιστες ή μέσες τιμές PM2.5 και PM10 που βλέπετε στον χάρτη των Ιωαννίνων, μπορείτε να εντοπίσετε ποιες εβδομάδες ήταν πιο επιβαρυμένες και να προγραμματίσετε καλύτερα τις εξωτερικές δραστηριότητές σας.
Πότε πρέπει να περιορίσετε την εξωτερική άσκηση
Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Ηπείρου έχουν εκδώσει συστάσεις με βάση την ΚΥΑ 70601 (ΦΕΚ 3272 Β΄/2013). Στα άτομα αυξημένου κινδύνου — άτομα με αναπνευστικό πρόβλημα, καρδιοπαθείς, παιδιά και άτομα άνω των 65 ετών — συνιστάται να περιορίζουν τη σωματική άσκηση και τον χρόνο παραμονής τους σε εξωτερικούς χώρους όταν η αιθαλομίχλη είναι αυξημένη. Στον γενικό πληθυσμό συνιστάται να περιορίζει τη σωματική άσκηση, ιδιαίτερα αν αισθάνεται ενόχληση στα μάτια, βήχα, ρινική συμφόρηση ή ενόχληση στον λαιμό. Επιπλέον, σε περιόδους υψηλής ρύπανσης συστήνεται η αποφυγή της χρήσης τζακιών, θερμαστρών στερεών καυσίμων και θερμαστρών βιομάζας, ώστε να μην επιβαρύνεται περαιτέρω η ατμόσφαιρα.
Τι να κάνετε από αυτή την εβδομάδα
Πριν βγείτε για άσκηση, ελέγξτε τον χάρτη των συμμετοχικών αισθητήρων για την τρέχουσα εικόνα των PM2.5 και PM10. Σημειώστε τον αριθμό εβδομάδας ISO και κρατήστε μια μικρή καταγραφή των μέγιστων τιμών κάθε ημέρας. Αν ανήκετε σε ευπαθή ομάδα, προτιμήστε ώρες με πράσινο ή πορτοκαλί χρώμα στον χάρτη και αποφύγετε την έντονη εξωτερική άσκηση όταν οι τιμές πλησιάζουν ή ξεπερνούν τα 25 μg/m³. Με αυτόν τον τρόπο συνδυάζετε τα τοπικά δεδομένα με ένα σταθερό εβδομαδιαίο πλαίσιο και παίρνετε πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις για τον χρόνο που περνάτε έξω.
